برای کودک دبستانی، بهترین ماست لزوماً محصولی با اسم خاص یا بستهبندی کودکانه نیست. ماست ساده پاستوریزه، با شکر افزوده کم یا بدون آن، که کودک دوستش دارد و درست نگهداری میشود، معمولاً انتخاب خوبی است. نوع چربی و مقدار مصرف هم باید با نیاز و برنامه غذایی او هماهنگ باشد.
اگر قرار است ماست همراه کودک به مدرسه برود، یک موضوع دیگر به اندازه ارزش غذایی مهم میشود: سرد ماندن آن تا زمان خوردن. ماست سالمی که چند ساعت در کیف گرم مانده، میانوعده مناسبی نیست. در این راهنما، خرید محصول، همراههای ماست و آماده کردن یک میانوعده قابل اجرا را کنار هم میبینیم.
ماست در غذای کودک چه نقشی دارد؟
ماست مقداری پروتئین و کلسیم به برنامه غذایی اضافه میکند. این مواد برای رشد و سلامت استخوانها اهمیت دارند، اما یک کاسه ماست بهتنهایی وعده کامل و پاسخ همه نیازهای رشد نیست. کودک به غذاهای متنوع از گروههای مختلف نیاز دارد.
میتوانید ماست را کنار غذا، بخشی از صبحانه یا میانوعده قرار دهید. مهم این است که جای همه خوراکیهای دیگر را نگیرد. مثلاً کودکی که ناهار نمیخورد و فقط ماست میخواهد، ممکن است برای بررسی عادت غذایی و ترکیب وعدهها به راهنمایی نیاز داشته باشد.
برای صحبت درباره غذا، روی طعم، انرژی برای بازی و تنوع تمرکز کنید. گفتن اینکه یک خوراکی حتماً قد کودک را بلند میکند یا غذای دیگر او را چاق میکند، هم دقیق نیست و هم میتواند رابطه او با غذا را سختتر کند.
اول فهرست ترکیبات، بعد اسم محصول
بعضی ماستهای مخصوص کودک، میوهای یا دسرهای لبنی شکر افزوده دارند. تصویر میوه روی ظرف نشان نمیدهد محصول بدون شکر است. فهرست ترکیبات را بخوانید و ببینید شکر، شربت یا ترکیبات شیرینکننده به آن اضافه شده یا نه.
ماست ساده هم مقداری قند طبیعی شیر دارد. پس قرار نیست عدد قند روی برچسب حتماً صفر باشد. برای انتخاب، وجود شکر افزوده، مقدار واقعی مصرف و باقی غذاهای روز را کنار هم ببینید.
اگر محصولی شیرین را با ساده عوض میکنید، ممکن است کودک در روز اول از طعم تازه خوشش نیاید. تغییر تدریجی و فرصت امتحان کردن مفیدتر از اجبار است. میتوانید ماست ساده را با میوه دلخواه او سرو کنید، بدون اینکه برای پذیرفتن آن حتماً چند قاشق مربا اضافه کنید.
کمچرب بدهیم یا پرچرب؟
توصیه معمول ماست پرچرب برای کودک زیر دو سال را نباید بدون تغییر به کودک دبستانی تعمیم داد. در سن مدرسه، انتخاب چربی باید با کل برنامه غذایی، رشد و وضعیت سلامت کودک هماهنگ باشد. برای بسیاری از کودکان، انواع ساده با چربی کمتر میتوانند مناسب باشند.
اما اگر کودک کموزن است، رشدش نیاز به پیگیری دارد یا پزشک برنامه مشخصی داده، انتخاب را فقط با هدف کم کردن کالری انجام ندهید. از طرف دیگر، داشتن اضافهوزن هم دلیل اجرای خودسرانه رژیم سخت و حذف لبنیات نیست.
در خرید خانوادگی، محصولی را انتخاب کنید که نیاز بیشتر اعضا را پاسخ دهد و برای وضعیت خاص کودک راهنمایی بگیرید. لازم نیست برچسب «رژیمی» معیار اصلی غذای او باشد؛ رشد سالم به دریافت کافی و متنوع غذا نیاز دارد.
ماست معمولی یا یونانی برای دانشآموز بهتر است؟
ماست یونانی ممکن است در مقدار مساوی پروتئین بیشتری داشته باشد و بافت غلیظ آن برای بعضی کودکان خوشایند باشد. بعضی دیگر ماست معمولی را کنار برنج یا در ماستوخیار بیشتر دوست دارند. هر دو میتوانند در برنامه جا بگیرند.
قیمت بیشتر یا غلظت بالاتر، برتری همیشگی را ثابت نمیکند. مقدار پروتئین، کلسیم، شکر افزوده و چربی را بر پایه ۱۰۰ گرم مقایسه کنید. اگر جدول یک محصول برای کل ظرف است، اول مقدارها را هماندازه کنید.
به کاربرد هم فکر کنید. ماست خیلی غلیظ ممکن است برای سس سالاد به کمی آب نیاز داشته باشد، در حالی که ماست معمولی مستقیم قابل استفاده است. کودک را در انتخاب بافتی که دوست دارد شریک کنید تا احتمال خوردن میانوعده بیشتر شود.
برای هر وعده چقدر آماده کنیم؟
اشتهای کودک با سن، فعالیت و زمان وعده تغییر میکند. یک ظرف کوچک برای میانوعده ممکن است کافی باشد، اما لازم نیست همه کودکان مقدار یکسانی بخورند. از حجم کم و قابل افزایش شروع کنید تا هم هدررفت کمتر شود و هم کودک احساس فشار نکند.
اگر همیشه مقدار زیادی برمیگرداند، اول علت را بپرسید: وقت کافی نداشته؟ قاشق را فراموش کرده؟ ماست در کیف ریخته؟ طعم آن گرم شده؟ یا قبل از زنگ تفریح چیز دیگری خورده؟ این پاسخها از کماشتها نامیدن کودک کمککنندهترند.
در خانه، مقدار لبنیات روز را فقط با ماست نسنجید. شیر، پنیر و غذاهای حاوی لبنیات هم سهم دارند. برای کودکی که محدودیت غذایی یا مشکل رشد دارد، مقدار مناسب باید در برنامه فردی بررسی شود.
آیا میشود ماست را به مدرسه فرستاد؟
بله، اگر امکان نگهداری سرد تا زمان خوردن وجود داشته باشد. کیف عایق همراه یخ ژلهای یا بسته سردکننده میتواند کمک کند. اگر مدرسه یخچال دارد، از روش واقعی استفاده از آن مطمئن شوید؛ صرف وجود یخچال در ساختمان کافی نیست.
ماست را از یخچال بردارید و نزدیک زمان خروج داخل کیف بگذارید. ظرف دربسته و سالم، قاشق تمیز و مقدار متناسب با زنگ تفریح آماده کنید. برای کودک هم توضیح دهید که ظرف را کنار بخاری، زیر آفتاب یا در جای گرم نگذارد.
اگر نمیتوانید آن را سرد نگه دارید، ماست را برای خانه بگذارید و میانوعده دیگری انتخاب کنید. برای مواد فسادپذیر، باقی ماندن طولانی در دمای اتاق خطر ایجاد میکند و در هوای خیلی گرم زمان ایمن کوتاهتر است. بوی طبیعی، جای کنترل دما و زمان را نمیگیرد.
چند ترکیب ساده که آماده کردنشان سخت نیست
برای میانوعده خانه، ماست ساده و میوه شسته و خردشده انتخابی آشناست. کودک میتواند از بین دو میوه یکی را انتخاب کند. اگر کمی جو دوسر اضافه میکنید، مقدار آن را متناسب نگه دارید و بافت دلخواه کودک را در نظر بگیرید.
برای کنار ناهار، ماست ساده یا ماستوخیار کمنمک مناسب است. اگر خیار یا سبزی به ماست اضافه میکنید، آنها را خوب بشویید و ظرف را سرد نگه دارید. ترکیب آمادهشده نباید مدت طولانی روی سفره بماند.
برای روزهای شلوغ، لازم نیست هر بار دسر تازه بسازید. یک ظرف کوچک ماست ساده و یک میوه جدا هم قابل اجراست. میانوعدهای که کودک بتواند باز کند و در فرصت کوتاه بخورد، از ترکیب مفصلی که دستنخورده برمیگردد مفیدتر است.
با کودکی که ماست دوست ندارد چه کنیم؟
دلیل نپسندیدن را پیدا کنید. ممکن است ترشی، بافت، سردی یا بوی محصول خوشایند او نباشد. یک نوع ساده دیگر، ظرف کوچکتر یا سرو کنار غذای آشنا را امتحان کنید، اما همزمان چند تغییر ندهید که علت پذیرش یا رد شدن معلوم نشود.
اصرار به تمام کردن ظرف، تهدید یا وعده جایزه برای هر قاشق معمولاً تجربه غذا را دشوار میکند. شما غذای مناسب و زمان منظم را فراهم کنید و اجازه دهید کودک درباره مقدار خوردن به نشانههای گرسنگی و سیری خود توجه کند.
اگر ماست را نمیپسندد ولی دیگر منابع مناسب پروتئین و کلسیم را میخورد، لازم نیست همه انرژی خانواده صرف ماست دادن شود. در محدودیت شدید تنوع غذایی یا نگرانی درباره رشد، از متخصص کمک بگیرید.
وقتی میانوعده دستنخورده برمیگردد
اگر ظرف ماست مرتب از مدرسه برمیگردد، ابتدا علت را از خود کودک بپرسید. شاید زمان زنگ کوتاه است، بازکردن در ظرف سخت است، قاشق ندارد یا دوست ندارد لباسش کثیف شود. گاهی یک ظرف کوچکتر و قاشق مناسب، مسئله را بهتر از تغییر طعم حل میکند. میتوانید یک بار بازکردن ظرف و جمعکردن وسایل را در خانه تمرین کنید تا استفاده از آن در مدرسه آسانتر شود.
همچنین لازم نیست خوردن ماست حتماً در مدرسه انجام شود. اگر نگهداری سرد ممکن نیست یا کودک خوراکی دیگری را ترجیح میدهد، میتواند ماست را در خانه بخورد و میانوعده مناسب دیگری همراه ببرد. هدف تأمین تغذیه در طول روز است، نه موفقیت در خالیبرگرداندن یک ظرف مشخص. برای ظرفی که ساعتها خارج از سرما مانده، ظاهر و بوی طبیعی را نشانه کافی ایمنی ندانید.
حساسیت و ناراحتی گوارشی را جدی بگیریم
اگر بعد از ماست مکرراً دلپیچه، اسهال یا نفخ رخ میدهد، علت باید بررسی شود. مشکل هضم لاکتوز با حساسیت به پروتئین شیر فرق دارد. برای حساسیت تأییدشده، ماست بدون لاکتوز هم الزاماً مناسب نیست.
در این شرایط مدرسه را از برنامه غذایی و حساسیت کودک آگاه کنید. نام غذاهای ممنوع، روش جلوگیری از جابهجا شدن خوراکیها و برنامه اقدام در صورت واکنش باید روشن باشد. مشکل تنفس یا ورم زبان و گلو به کمک فوری نیاز دارد.
برای خرید ماست پگاه هم همین معیارهای ساده را به کار ببرید: ترکیبات روشن، محصول مناسب نیاز کودک و امکان نگهداری درست. بهترین انتخاب، میانوعدهای است که هم از نظر تغذیهای مناسب باشد و هم در روز واقعی مدرسه قابل استفاده بماند.
مطالعه بیشتر
- ماست پرچرب یا کمچرب برای کودکان؛ سن و رشد چه نقشی دارند؟
- نگهداری ماست بازشده؛ از یخچال تا سفره چه نکتههایی مهماند؟
