در سال‌های نزدیک یائسگی، توصیه‌های غذایی زیادی می‌شنویم: از خوردن ماست برای استخوان‌ها تا کنار گذاشتن لبنیات برای کنترل وزن. ماست می‌تواند بخشی از تغذیه مناسب این دوره باشد، اما نه درمان گرگرفتگی است و نه به‌تنهایی از پوکی استخوان جلوگیری می‌کند. انتخاب نوع، مقدار و ترکیب آن با سایر غذاها اهمیت بیشتری از پیدا کردن یک زمان جادویی برای مصرف دارد.

اگر ماست را دوست دارید و تحمل می‌کنید، لازم نیست برنامه پیچیده‌ای بسازید. می‌توان از همین خوراکی آشنا برای دریافت بخشی از پروتئین و کلسیم استفاده کرد و هم‌زمان به فعالیت بدنی، کیفیت خواب و رسیدگی به علائم آزاردهنده توجه داشت.

چرا در این دوره به سلامت استخوان توجه می‌کنیم؟

در گذار به یائسگی و پس از آن، تغییرات هورمونی می‌تواند سرعت از دست رفتن استخوان را بیشتر کند. تغذیه کافی یکی از پایه‌های مراقبت است، اما سلامت استخوان فقط به یک ماده غذایی وابسته نیست. سابقه شکستگی، بعضی داروها، بیماری‌ها و میزان فعالیت نیز در ارزیابی اهمیت دارند.

کلسیم برای ساختار استخوان و کارکرد طبیعی بدن لازم است. دریافت ناکافی آن باید اصلاح شود؛ با این حال، اضافه کردن بی‌حساب لبنیات یا مکمل لزوماً حفاظت بیشتری ایجاد نمی‌کند. هدف، رسیدن به نیاز مناسب از مجموع منابع است.

اگر پوکی استخوان تشخیص داده شده، ماست جای داروی تجویزشده را نمی‌گیرد. همچنین نبود درد به معنای مناسب بودن تراکم استخوان نیست. درباره نیاز به ارزیابی و آزمایش با پزشک تصمیم بگیرید، نه فقط بر اساس اینکه هر روز لبنیات می‌خورید.

مقدار کلسیم به سن هم بستگی دارد

در مرجع تغذیه‌ای آمریکا، نیاز روزانه زنان ۱۹ تا ۵۰ سال ۱۰۰۰ میلی‌گرم و از ۵۱ سالگی ۱۲۰۰ میلی‌گرم در نظر گرفته می‌شود. این اعداد، مجموع کلسیم غذا و مکمل‌اند و الزام به مصرف همین مقدار از ماست نیستند. راهنماهای کشورها نیز ممکن است عددهای متفاوتی داشته باشند.

یائسگی در همه افراد در یک سن اتفاق نمی‌افتد. بنابراین از روی قطع قاعدگی، مقدار مکمل یا تعداد کاسه ماست را خودتان تغییر ندهید. برای یائسگی زودرس یا وجود عوامل خطر، برنامه مراقبت باید فردی تنظیم شود.

برای شروع، ببینید معمولاً چه منابعی در روز دارید: شیر، پنیر، ماست یا جایگزین‌های غنی‌شده. گاهی مسئله، حذف ناخواسته تمام این منابع در یک رژیم سخت است. گاهی هم کلسیم کافی دریافت می‌شود و افزودن مکمل ضروری نیست.

سهم ماست را با برچسب خودش حساب کنیم

مقدار کلسیم در همه ماست‌ها یکسان نیست. چکیده بودن، یونانی بودن یا پرچرب بودن به‌تنهایی مقدار آن را مشخص نمی‌کند. اگر کلسیم روی بسته درج شده، مبنای عدد را بخوانید: برای هر ۱۰۰ گرم است یا سهم پیشنهادی کارخانه؟

فرض کنید یک ماست آموزشی در هر ۱۰۰ گرم، ۱۴۰ میلی‌گرم کلسیم دارد. ۱۵۰ گرم از آن ۲۱۰ میلی‌گرم و ۲۰۰ گرم آن ۲۸۰ میلی‌گرم کلسیم می‌دهد. این اعداد صرفاً برای آموزش محاسبه‌اند و مشخصات محصولی در بازار نیستند.

این سهم می‌تواند بخشی از نیاز روزانه را پوشش دهد، اما قرار نیست حتماً بقیه نیاز را با چند کاسه دیگر کامل کنید. بررسی مجموع روز، هم تنوع بیشتری ایجاد می‌کند و هم حجم غذا را منطقی نگه می‌دارد. اگر عدد کلسیم موجود نیست، حدس زدن از روی غلظت ماست دقیق نیست.

پروتئین را در طول روز پخش کنیم

در میان‌سالی، حفظ عضله هم به‌اندازه توجه به استخوان مهم است. ماست می‌تواند یکی از منابع پروتئین باشد؛ در کنار آن، حبوبات، تخم‌مرغ، ماهی، مرغ یا سایر انتخاب‌های متناسب با برنامه شما قرار می‌گیرند.

اگر صبحانه فقط چای و نان است یا شام معمولاً حذف می‌شود، افزودن یک منبع پروتئین به همان وعده ممکن است عملی‌تر از یک میان‌وعده بزرگ اضافه باشد. ماست با مقدار مناسب نان سبوس‌دار و سبزیجات می‌تواند بخشی از یک وعده ساده باشد، نه جایگزین همیشگی تمام غذاها.

نوع یونانی در بعضی محصولات پروتئین بیشتری دارد، اما نام محصول برای مقایسه کافی نیست. مقدار پروتئین در سهم واقعی و هزینه همان سهم را ببینید. نیاز نیست برای داشتن برنامه مناسب، حتماً گران‌ترین نوع ماست را بخرید.

برای کنترل وزن، افزودنی‌های کاسه را ببینیم

ماست ساده می‌تواند انتخابی قابل تنظیم برای میان‌وعده باشد. اما عسل، میوه خشک، مغزها و غلات شیرین، انرژی و ترکیب نهایی را تغییر می‌دهند. مفید بودن هر ماده به معنای مصرف نامحدود آن نیست.

برای مثال، ماست و چند برش میوه تازه یک انتخاب است؛ کاسه بزرگ ماست با چند قاشق عسل و مقدار زیادی گردو انتخاب دیگری. اگر هدف شما کنترل وزن است، بهتر است میان‌وعده جای خوراکی قبلی بنشیند و صرفاً به برنامه قبلی اضافه نشود.

تغییر وزن را هم فقط به یائسگی یا ماست نسبت ندهید. خواب، تحرک، داروها و الگوی کلی خوردن می‌توانند نقش داشته باشند. رژیم بسیار محدود ممکن است دریافت پروتئین و ریزمغذی‌ها را دشوار کند؛ برنامه‌ای انتخاب کنید که بتوانید ادامه‌اش دهید.

پرچرب یا کم‌چرب؛ کدام برای شما مناسب‌تر است؟

برای بسیاری از بزرگسالان، ماست ساده کم‌چرب راهی برای دریافت مواد مغذی با چربی اشباع کمتر است. اگر کلسترول بالا دارید یا تیم درمان کاهش چربی اشباع را توصیه کرده، نوع محصول و بقیه منابع چربی روز را کنار هم بررسی کنید.

پرچرب بودن به‌تنهایی به معنای ممنوع بودن نیست. اندازه سهم و آنچه جایگزین می‌شود اهمیت دارد. در فرد کم‌اشتها یا دارای کاهش وزن ناخواسته، انتخاب غذا ممکن است جهت دیگری داشته باشد و بهتر است اختصاصی بررسی شود.

محصول کم‌چرب شیرین‌شده هم الزاماً انتخاب بهتری از ماست ساده نیست. فهرست ترکیبات و جدول اطلاعات را کنار هم بخوانید. درباره غنی‌سازی ویتامین D نیز فقط به عبارت و مقدار واقعی روی بسته تکیه کنید؛ هر ماستی این ویتامین را به مقدار قابل توجه ندارد.

ماست برای گرگرفتگی و خواب چه می‌کند؟

شواهدی که نشان دهد خوردن یک نوع ماست، گرگرفتگی را به‌طور قابل اتکا درمان می‌کند یا هورمون‌ها را تنظیم می‌کند، مبنای تجویز غذایی عمومی نیست. ممکن است یک خوراکی خنک برای شما خوشایند باشد، اما حس راحتی با درمان علت علائم یکسان نیست.

اگر ماست را شب می‌خورید و احساس خوبی دارید، لزوماً نیازی به تغییر نیست. اگر رفلاکس، نفخ یا ناراحتی خواب ایجاد می‌کند، مقدار، زمان یا نوع آن را بررسی کنید. هیچ ضرورتی وجود ندارد که همه زنان در یائسگی پیش از خواب ماست بخورند.

گرگرفتگی شدید، اختلال خواب یا تغییر خلقی که زندگی را مختل کرده، ارزش گفت‌وگوی درمانی دارد. تلاش برای حل همه این مشکلات با یک غذا یا مکمل گیاهی ممکن است رسیدن به درمان مناسب را عقب بیندازد.

اگر لبنیات را تحمل نمی‌کنید، انتخاب دیگری هم هست

عدم تحمل لاکتوز لزوماً به معنای حذف تمام لبنیات نیست. بعضی افراد سهم کوچک یا نوع بدون لاکتوز را بهتر تحمل می‌کنند. در حساسیت به پروتئین شیر، موضوع متفاوت است و نوع بدون لاکتوز جایگزین ایمن خودکاری محسوب نمی‌شود.

اگر از جایگزین گیاهی استفاده می‌کنید، کلسیم افزوده، پروتئین، شکر و دستور مصرف آن را بخوانید. همه نوشیدنی‌ها و ماست‌های گیاهی از نظر مواد مغذی مشابه نیستند. بهتر است جایگزینی بر پایه اطلاعات باشد، نه صرفاً شباهت ظاهر.

در بیماری کلیه، سابقه بعضی سنگ‌ها یا مصرف داروهای خاص، درباره دریافت کلسیم و مکمل با پزشک یا داروساز هماهنگ کنید. فاصله دارو و غذای کلسیم‌دار برای همه داروها یکسان نیست؛ دستور داروی خودتان را ملاک بگیرید.

یک روال قابل اجرا برای هفته آینده

دو یا سه روز، بدون تغییر عمدی برنامه، منابع کلسیم و پروتئین خود را یادداشت کنید. سپس یک جای خالی روشن پیدا کنید: مثلاً میان‌وعده‌ای که همیشه شیرینی است یا وعده‌ای که هیچ منبع پروتئین ندارد. اگر ماست با سلیقه و شرایط شما جور است، می‌تواند یکی از گزینه‌های اصلاح همان قسمت باشد.

در کنار تغذیه، فعالیت‌های تحمل وزن و تمرین قدرتی متناسب با توان و وضعیت پزشکی را جدی بگیرید. درباره ویتامین D و ارزیابی سلامت استخوان هم راهنمایی شخصی بگیرید؛ تعداد دقیقه ثابت آفتاب یا دوز مکمل را از روی یک مقاله انتخاب نکنید.

ماست زمانی به برنامه این دوره کمک می‌کند که خوردنش آسان، خوشایند و متناسب با بقیه روز باشد. قرار نیست همه روزها شبیه هم باشند؛ استمرار چند انتخاب مناسب، از برنامه‌ای سخت که خیلی زود کنار گذاشته می‌شود مفیدتر است.

انتخاب را با بودجه و دسترسی هماهنگ کنیم

اگر خرید نوع خاصی از ماست برایتان دشوار است، ابتدا همان محصولات ساده در دسترس را بررسی کنید. برای دریافت کلسیم و پروتئین لازم نیست حتماً روی بسته نام یونانی، ورزشی یا ویژه بانوان نوشته شده باشد. اطلاعات واقعی و سهم مصرف از عنوان تبلیغاتی کاربردی‌تر است.

خرید ظرف بزرگ فقط وقتی به‌صرفه است که پیش از پایان زمان مصرف، در شرایط مناسب خورده شود. اگر تنها زندگی می‌کنید یا مصرفتان کم است، بسته کوچک‌تر می‌تواند اتلاف کمتری داشته باشد. یک انتخاب اقتصادی و قابل ادامه، از برنامه‌ای که به خریدهای ویژه و آماده‌سازی وقت‌گیر وابسته است، بیشتر با زندگی روزمره سازگار می‌شود.

مطالعه بیشتر

منابع