اگر در بارداری هوس یک کاسه ماست کردهاید، معمولاً لازم نیست آن را از سفره کنار بگذارید. ماست پاستوریزه، با نگهداری درست و در مقدار متناسب با برنامه غذایی شما، میتواند انتخاب مناسبی باشد. مهمتر از ترش یا شیرین بودن طعم ماست، این است که محصول سالم باشد، شکر افزوده زیادی نداشته باشد و با معدهتان سازگار باشد.
مقدار ماست هم برای همه یکسان نیست. کسی که در طول روز شیر و پنیر میخورد، با کسی که بیشتر لبنیاتش ماست است، شرایط متفاوتی دارد. این راهنما کمک میکند بدون سختگیری بیدلیل، ماست مناسب خودتان را انتخاب کنید و بدانید چه نکتههایی واقعاً اهمیت دارند.
اول از همه، پاستوریزه بودن را بررسی کنید
روی بسته ماست، مشخصات تولیدکننده، تاریخ مصرف و شرایط نگهداری باید روشن باشد. ماستی که با شیر پاستوریزه تهیه شده، برای بارداری انتخاب مطمئنتری از ماست فلهای با منشأ نامشخص است. محلی بودن یا خرید از فروشنده آشنا، بهتنهایی نشان نمیدهد شیر اولیه و مراحل تهیه محصول ایمن بودهاند.
تخمیر شدن شیر هم جای پاستوریزه کردن را نمیگیرد. ترشی ماست یا ظاهر طبیعی آن، راه قابل اعتمادی برای تشخیص نبود میکروبهای بیماریزا نیست. در بارداری، بهتر است محصولی بخرید که بتوانید مشخصات و روش نگهداری آن را بررسی کنید.
برای ماست خانگی نیز صرف اینکه خودتان آن را درست کردهاید کافی نیست؛ شیر اولیه، تمیزی ظرفها و نگهداری بعد از تهیه مهماند. اگر درباره این مراحل اطمینان ندارید، ماست بستهبندیشده پاستوریزه انتخاب سادهتری است. محصولی را که کپک زده، بستهاش آسیب دیده یا شرایط نگهداریاش نامعلوم بوده مصرف نکنید.
ماست چه چیزی به برنامه غذایی شما اضافه میکند؟
ماست از منابع کلسیم و پروتئین است. کلسیم در رشد استخوانهای جنین و حفظ سلامت استخوانهای شما نقش دارد و پروتئین هم بخشی از نیاز غذایی روزانه را تأمین میکند. اما این ویژگیها به معنی آن نیست که هرچه بیشتر ماست بخورید، نتیجه بهتری میگیرید.
برای بیشتر زنان باردار ۱۹ تا ۵۰ سال، مقدار مرجع کلسیم روزانه ۱۰۰۰ میلیگرم است. این نیاز از مجموع غذاها و مکملهای مصرفی تأمین میشود. لازم نیست تمام آن را با ماست دریافت کنید یا برای رسیدن به این عدد، خودتان را به خوردن چند کاسه بزرگ مجبور کنید.
ویتامین D نیز برای استفاده بدن از کلسیم اهمیت دارد، ولی همه ماستها مقدار زیادی از این ویتامین ندارند. اگر محصول غنیشده میخرید، مقدار درجشده روی بسته را ببینید. مصرف ماست، دلیل قطع مکمل تجویزشده بارداری نیست و شروع مکمل جدید هم باید با نظر پزشک باشد.
ماست ساده بهتر است یا میوهای و طعمدار؟
برای مصرف معمول، ماست ساده و بدون شکر افزوده انتخاب راحتتری است. در ماست میوهای، دسر ماستی یا محصولاتی که با عسل و مربا عرضه میشوند، ممکن است شکر قابل توجهی وجود داشته باشد. بهتر است فقط به تصویر میوه روی ظرف اعتماد نکنید و فهرست ترکیبات را بخوانید.
اگر ماست ساده را دوست ندارید، مقدار کمی میوه شسته و خردشده به آن اضافه کنید. مثلاً چند تکه سیب یا گلابی میتواند طعم و بافت را تغییر دهد. برای تنوع لازم نیست همزمان عسل، مربا، بیسکویت و میوه خشک هم داخل کاسه بریزید؛ این ترکیب دیگر با یک وعده ماست ساده یکسان نیست.
ماست و خیار هم میتواند بخشی از غذا باشد، به شرط شستوشوی درست خیار و سبزیها، نگهداری سرد و متناسب بودن مقدار نمک. اگر خیار، سیر یا ادویه خاصی اذیتتان میکند، آن ماده را جداگانه بررسی کنید؛ ناراحتی بعد از یک ترکیب لزوماً از خود ماست نیست.
کمچرب، پرچرب یا یونانی؛ چطور انتخاب کنیم؟
برای بسیاری از افراد، ماست ساده کمچرب راه مناسبی برای دریافت مواد مغذی با چربی اشباع کمتر است. با این حال، اگر کموزن هستید، دریافت غذایتان کم شده یا برنامه تغذیه خاصی دارید، نوع مناسب باید با توجه به شرایط خودتان انتخاب شود.
ماست یونانی معمولاً غلیظتر است و ممکن است در مقدار مساوی پروتئین بیشتری داشته باشد. اما اسم محصول، مقدار دقیق پروتئین، چربی یا کلسیم را مشخص نمیکند. دو ماست یونانی میتوانند ترکیبات متفاوتی داشته باشند؛ همانطور که یک ماست معمولی هم ممکن است برای نیاز شما کاملاً مناسب باشد.
برای مقایسه، اطلاعات هر دو محصول را بر پایه مقدار مساوی، مثلاً ۱۰۰ گرم، بخوانید. اگر یکی اطلاعات را برای ۱۰۰ گرم و دیگری برای یک ظرف ۲۰۰ گرمی نوشته باشد، مقایسه مستقیم اعداد گمراهکننده میشود. انتخاب گرانتر هم لزوماً انتخاب بهتر نیست.
در یک وعده چقدر ماست بخوریم؟
برای یک بزرگسال سالم، یک کاسه کوچک ماست، مثلاً حدود ۱۵۰ تا ۲۰۰ گرم، میتواند یک مقدار معمول برای کنار غذا یا میانوعده باشد؛ این یک پیشنهاد اجرایی است، نه مقدار اجباری یا نسخه پزشکی. اشتها، مجموع لبنیات روزانه و نیاز تغذیهای شما تعیین میکند چه مقداری مناسبتر است.
به اندازه ظرف توجه کنید. یک پیاله کوچک با کاسه بزرگی که همیشه روی سفره میگذارید یکسان نیست. اگر دوست دارید تصویر دقیقتری داشته باشید، یکبار مقدار ماست داخل ظرف همیشگیتان را وزن کنید. بعد از آن تخمین زدن آسانتر میشود و نیازی به وزن کردن دائمی نیست.
اگر روی ماست نوشته شده در هر ۱۰۰ گرم، ۱۲۰ میلیگرم کلسیم دارد، ۱۵۰ گرم از آن حدود ۱۸۰ میلیگرم کلسیم میرساند. این عدد فرضی فقط روش محاسبه را نشان میدهد. برای تصمیم واقعی، اطلاعات همان محصول را بخوانید و کلسیم شیر، پنیر و دیگر خوراکیها را هم در نظر بگیرید.
بهترین زمان مصرف ماست در بارداری چه وقتی است؟
یک ساعت مشخص که برای همه بهترین باشد وجود ندارد. میتوانید ماست را کنار ناهار، بخشی از صبحانه یا بهعنوان میانوعده بخورید. زمانی را انتخاب کنید که هم در برنامه روزانهتان جا شود و هم احساس راحتی بیشتری داشته باشید.
اگر فروس سولفات مصرف میکنید، آن را همراه ماست نخورید و بین مصرف این دارو و لبنیات دو ساعت فاصله بگذارید. برای مکمل آهن با ترکیب دیگر یا برنامه تجویزشده متفاوت، از پزشک یا داروساز درباره زمانبندی بپرسید. جابهجا کردن زمان میانوعده معمولاً سادهتر از حذف کامل لبنیات است.
اگر نزدیک خواب دچار ترش کردن میشوید، یک کاسه بزرگ ماست را درست قبل از دراز کشیدن نخورید. فاصله غذا تا خواب و حجم وعده را بررسی کنید. لازم نیست برای دریافت مواد مغذی، ناراحتی گوارشی را تحمل کنید.
اگر تهوع یا نفخ دارید، چه تغییری بدهیم؟
روزهایی که تهوع دارید، مقدار کم غذا در چند نوبت ممکن است قابل تحملتر باشد. میتوانید چند قاشق ماست ساده را زمانی امتحان کنید که حالتان بهتر است. خنک بودن غذا برای بعضی افراد خوشایندتر است، اما اگر ماست تهوع شما را بیشتر میکند، خوردن آن را به خودتان تحمیل نکنید.
نفخ و دلپیچه بعد از ماست هم نیاز به بررسی دارد. بعضی افراد لاکتوز را خوب هضم نمیکنند و مقدار کمتر یا نوع بدون لاکتوز را بهتر تحمل میکنند. این وضعیت با حساسیت به پروتئین شیر فرق دارد؛ در حساسیت شناختهشده، بدون لاکتوز بودن محصول به معنی مجاز بودن آن نیست.
اگر نمیتوانید غذا یا مایعات را نگه دارید، یا ناراحتی شدید و مداوم دارید، با پزشک یا ماما تماس بگیرید. افزایش ماست یا عوض کردن برند، جای بررسی این علائم را نمیگیرد.
اگر بیرون از خانه غذا میخورید
در رستوران یا مهمانی، درباره پاستوریزهبودن و نگهداری سرد ماست سؤال کنید. اگر ظرف مدت طولانی روی سفره مانده یا منشأ محصول روشن نیست، مجبور نیستید برای کاملشدن وعده از آن بخورید. میتوانید سهم لبنیات را در وعده دیگری و با محصولی که شرایطش مشخص است دریافت کنید. حذف یک کاسه ماست از یک وعده، بهتنهایی برنامه تغذیه بارداری را ناقص نمیکند.
برای محل کار هم مقدار موردنیاز را در ظرف تمیز و دربسته ببرید و زود در یخچال بگذارید. اگر مسیر طولانی است، از کیف عایق و بسته سردکننده استفاده کنید. ظرف کوچک فقط کنترل مقدار را آسانتر میکند؛ جای نگهداری سرد را نمیگیرد. در روزهایی که امکان حفظ سرما ندارید، میانوعده دیگری انتخاب کنید و ماست را برای خانه بگذارید.
خرید و نگهداری را ساده اما دقیق انجام دهید
ماست را در پایان خرید بردارید و زود به یخچال برسانید. دمای یخچال باید ۴ درجه سانتیگراد یا کمتر باشد. کنار غذای گرم گذاشتن ظرف ماست برای مدت طولانی، یا باقی ماندن آن در ماشین، با نگهداری سرد سازگار نیست.
بهتر است فقط مقدار مورد نیاز را در پیاله بریزید و ظرف اصلی را به یخچال برگردانید. برای برداشتن ماست از قاشق تمیز استفاده کنید و مدت مصرف پس از باز شدن را از روی بسته بخوانید. برای همه محصولات نمیشود یک تعداد روز ثابت تعیین کرد.
هنگام خرید ماست پگاه هم همین معیارها را بررسی کنید: نوع محصول، ترکیبات، مقدار مواد مغذی و شرایط نگهداری. برای انتخاب روزمره، محصولی که سالم، متناسب با نیاز شما و خوشایند ذائقهتان باشد، از دنبال کردن عنوانهای تبلیغاتی مهمتر است.
اگر دیابت بارداری، حساسیت غذایی یا محدودیت درمانی دارید، مقدار و نوع لبنیات را با برنامه مراقبتی خود هماهنگ کنید.
مطالعه بیشتر
- ماست یونانی یا معمولی در بارداری؛ کدام برای شما مناسبتر است؟
- مصرف پنیر در بارداری؛ راهنمای انتخاب و نگهداری ایمن
