شاید شما هم شنیده باشید که خوردن ماست پیش از خواب، خواب را عمیقتر میکند. بعضیها هم تجربه برعکسی دارند: بعد از ماست احساس سنگینی، نفخ یا ترشکردن میکنند و خوابشان به هم میریزد. برای تصمیمگرفتن لازم نیست یکی از این تجربهها را به همه تعمیم بدهیم. ماست میتواند بخشی از غذای شب باشد، اما داروی خواب نیست و زمان و مقدار مصرف آن باید با وضعیت خودتان جور باشد.
اگر ماست را دوست دارید و شبها با آن مشکلی ندارید، دلیلی ندارد صرفاً به خاطر ساعت مصرف آن را حذف کنید. اگر هم برای درمان بیخوابی سراغش میروید، بهتر است انتظار واقعبینانهای داشته باشید. بررسی الگوی خواب و علت ناراحتی گوارشی معمولاً از پیدا کردن یک خوراکی خوابآور مفیدتر است.
آیا ماست واقعاً خوابآور است؟
لبنیات موادی مانند پروتئین و اسیدآمینه تریپتوفان دارند که در مسیرهای زیستی مرتبط با خواب هم نقش دارند. اما وجود یک ماده در غذا بهتنهایی ثابت نمیکند که خوردن آن غذا پیش از خواب، بیخوابی را درمان میکند. مقدار ماده، ترکیب وعده، شرایط فرد و نوع محصول در نتیجه اثر میگذارند.
پژوهشهایی درباره ارتباط لبنیات و خواب انجام شده است، ولی نتایج به اندازهای یکدست نیست که برای همه یک نسخه مشخص از ماست و ساعت مصرف بدهیم. بعضی بررسیها درباره نوشیدنیهای تخمیری خاص یا محصولات غنیشده بودهاند؛ نتیجه آنها را نمیتوان مستقیم به هر کاسه ماست ساده تعمیم داد. همچنین همراهی مصرف لبنیات با خواب بهتر، لزوماً به معنی علتبودن لبنیات نیست.
بنابراین، اگر با خوردن یک میانوعده سبک احساس آرامش بیشتری میکنید، میتوانید آن تجربه را در برنامه خودتان لحاظ کنید. فقط لازم نیست آن را نشانه یک خاصیت قطعی و درمانی بدانید یا برای رسیدن به خواب بهتر مقدار ماست را بیشتر کنید.
گرسنگی شبانه را با بیخوابی اشتباه نگیریم
گاهی مسئله اصلی گرسنهبودن است. اگر شام خیلی زود، خیلی کم یا نامنظم خورده شده باشد، ممکن است هنگام خواب دنبال خوراکی بگردید. در این موقعیت، مقدار کمی غذای قابلتحمل میتواند راحتی بیشتری ایجاد کند. ماست ساده یکی از گزینههاست، نه تنها گزینه ممکن.
اما اگر تقریباً هر شب با گرسنگی شدید مواجه میشوید، بهتر است ترکیب و مقدار وعدههای روز را بررسی کنید. حذف شام برای کاهش وزن و جبران آن با خوردن پراکنده در آخر شب، معمولاً برنامه ساده و قابلادامهای نیست. میانوعده کوچک قرار نیست جای غذای کافی در تمام روز را بگیرد.
از طرف دیگر، اگر گرسنه نیستید، لازم نیست به امید خواب بهتر حتماً پیش از خواب چیزی بخورید. غذاخوردن را به یک تکلیف تازه در برنامه خواب تبدیل نکنید. برای کسی که پس از خوردن ماست احساس پری دارد، اضافهکردن آن ممکن است نتیجه عکس بدهد.
رفلاکس؛ وقتی زمان خوردن اهمیت بیشتری دارد
اگر بعد از غذا سوزش پشت جناغ، برگشت مزه ترش به دهان یا ناراحتی هنگام درازکشیدن دارید، ممکن است رفلاکس مطرح باشد. در این شرایط، حجم وعده و فاصله آن تا خواب میتواند از انتخاب یک ماده غذایی مهمتر باشد. یک کاسه بزرگ ماست پس از شام سنگین، همچنان حجم بیشتری وارد معده میکند.
برای کسانی که شبها رفلاکس دارند، معمولاً توصیه میشود غذاخوردن را حدود سه ساعت پیش از درازکشیدن تمام کنند. این فاصله به معنی ممنوعیت همیشگی ماست در شب نیست؛ میتوانید سهم ماست را همراه شام زودتر بخورید. اگر پزشک برای شرایط شما برنامه دیگری داده است، همان برنامه مقدم است.
غذاهای محرک برای همه یکسان نیستند. بعضی افراد با غذای پرچرب یا وعده بزرگ بیشتر مشکل دارند. لازم نیست فهرست طولانی خوراکیها را بدون مشاهده الگوی شخصی حذف کنید. اگر مشکل ادامه دارد، یادداشت زمان غذا و نشانهها به گفتوگو با پزشک کمک میکند.
نفخ بعد از ماست چه میگوید؟
نفخ و دلپیچه پس از ماست میتواند با تحمل لاکتوز ارتباط داشته باشد، ولی از روی یک شب ناراحتی نمیتوان علت را مشخص کرد. غذایی که همراه ماست خوردهاید، سرعت خوردن، مقدار وعده و مشکلات گوارشی دیگر هم ممکن است نقش داشته باشند. خودتان را با تجربه دیگر اعضای خانواده مقایسه نکنید.
برخی افراد مبتلا به عدم تحمل لاکتوز، ماست را بهتر از شیر تحمل میکنند؛ این موضوع به معنی تحمل قطعی همه محصولات نیست. مقدار کمتر همراه غذا یا ماست بدون لاکتوز ممکن است مناسبتر باشد. اگر محصولی باعث ناراحتی شما میشود، خوردن اجباری آن برای «بهترشدن خواب» منطقی نیست.
حساسیت به پروتئین شیر با عدم تحمل لاکتوز فرق دارد. اگر حساسیت تشخیص داده شده دارید، ماست بدون لاکتوز هم راهحل مناسبی نیست. همچنین نشانههایی مانند کهیر، ورم لب یا مشکل تنفس را به نفخ معمولی نسبت ندهید و در واکنش شدید فوراً کمک پزشکی بگیرید.
اگر بخواهیم شب ماست بخوریم، چه انتخابی داشته باشیم؟
برای کسی که محدودیت پزشکی ندارد و ماست را خوب تحمل میکند، ماست ساده پاستوریزه انتخاب قابلبررسی است. مقدار کم، مثلاً یک کاسه کوچک حدود ۱۰۰ تا ۱۵۰ گرم، میتواند برای امتحانکردن کافی باشد؛ این مقدار توصیه اجباری یا دوز خوابآور نیست. اشتها، شام و برنامه غذایی شما تعیین میکنند که اصلاً به میانوعده نیاز دارید یا نه.
شکر، عسل یا حجم زیادی از مغزها را صرفاً برای بهترشدن خواب به ماست اضافه نکنید. این مواد ترکیب و انرژی میانوعده را تغییر میدهند و تضمینی برای خواب بهتر ایجاد نمیکنند. اگر طعم ساده را دوست ندارید، مقدار کمی میوه میتواند انتخابی سلیقهای باشد، به شرط اینکه با شرایط گوارشی و برنامه شما سازگار باشد.
برای خوردن ماست، بسته را روی میز کنار تخت تا صبح نگه ندارید. ماست باید مطابق دستور روی بسته در یخچال بماند و با قاشق تمیز برداشته شود. شبانهبودن مصرف، قواعد نگهداری غذای فسادپذیر را تغییر نمیدهد.
یک بررسی ساده برای شناختن الگوی خودتان
برای چند شب، ساعت شام، مقدار تقریبی ماست، زمان خواب و نشانههایی مثل نفخ یا سوزش را یادداشت کنید. لازم نیست از همان ابتدا رژیم مفصل یا ثبت دقیق دقیقهبهدقیقه داشته باشید. چند یادداشت کوتاه معمولاً برای دیدن یک ارتباط تکرارشونده کافی است.
هر بار فقط یک چیز را تغییر دهید؛ مثلاً ماست را زودتر همراه شام بخورید یا سهم آن را کمتر کنید. اگر همزمان شام، نوشیدنی، زمان خواب و چند خوراکی را عوض کنید، تشخیص عامل مؤثر سختتر میشود. در صورت وجود حساسیت، برای آزمایش دوباره خوراکی محرک اقدام نکنید.
بهبود یا بدترشدن خواب در یک شب نتیجه قطعی نیست. اضطراب، سروصدا، چای عصرگاهی و حتی تغییر ساعت بیدارشدن میتوانند تجربه شما را عوض کنند. یادداشتها برای شناخت روند مفیدند و جای تشخیص پزشکی را نمیگیرند.
آیا ترشی یا سردی ماست تعیینکننده است؟
ترشبودن مزه ماست به شما نمیگوید که محصول خوابآورتر است یا حتماً رفلاکس ایجاد میکند. همچنین خنکبودن آن هنگام خوردن، معیار تشخیص علت بیخوابی نیست. اگر متوجه شدهاید یک طعم یا دمای خاص برای شما خوشایندتر است، میتوانید ترجیح خودتان را رعایت کنید؛ اما از این تجربه حکم کلی درباره همه افراد نسازید. ایمنی نگهداری سرد محصول همچنان باید رعایت شود.
اگر برای کمکردن احساس سردی، ماست را مدت طولانی بیرون یخچال میگذارید، روش نگهداری را تغییر دهید. فقط سهمی را که میخورید جدا کنید و ظرف اصلی را زود به یخچال برگردانید. افزودن ادویه هم محصولی را که در شرایط نامناسب مانده ایمن نمیکند. برای انتخاب میانوعده شب، راحتی گوارش و نگهداری درست مهمتر از توصیههای قطعی درباره مزاج یا ساعت خاص هستند.
برای خواب بهتر، سراغ عادتهای مؤثرتر هم برویم
منظمکردن زمان خواب و بیداری، داشتن فرصت آرامشدن پیش از خواب و کمکردن نور و استفاده از صفحهنمایش در ساعات پایانی شب، پایههای مهمتری برای رسیدگی به خواب هستند. همچنین چای و قهوه دیرهنگام در بعضی افراد خواب را مختل میکند. اضافهکردن ماست نمیتواند همیشه اثر این عادتها را جبران کند.
محیط اتاق و فعالیت روزانه هم مهماند. اگر در تخت مشغول کار و پیگیری پیامها هستید یا ساعت بیدارشدنتان هر روز تفاوت زیادی دارد، ابتدا یک تغییر کوچک و قابلاجرا در همین بخشها انتخاب کنید. قرار نیست همه برنامه زندگی را یکشبه تغییر دهید.
اگر مشکل خواب چند ماه طول کشیده، عملکرد روزانه شما را مختل کرده یا با خرخر شدید و وقفه تنفسی همراه است، بررسی پزشکی لازم میشود. درد هنگام بلع، مشکل بلع یا کاهش وزن بیدلیل همراه ناراحتی گوارشی هم نیازمند پیگیری است. در این موقعیتها، تغییر میانوعده پاسخ کافی نیست.
برای انتخاب ماست از محصولات پگاه یا هر برند دیگر، همان معیارها را نگه دارید: محصول پاستوریزه، ترکیب مناسب، مقدار متعادل و تحمل شخصی. اگر شبها ماست میخورید، آن را غذایی در برنامه روزانه ببینید و انتظار درمان بیخوابی از آن نداشته باشید.
مطالعه بیشتر
- ماست و نفخ؛ چه زمانی کمک میکند و چه زمانی مشکلساز میشود؟
- ماست با عسل و گردو برای صبحانه؛ چطور ترکیب متعادلی بسازیم؟
