اگر می‌خواهید پروتئین غذایتان را بیشتر کنید، سؤال مفید این نیست که روزی چند کاسه ماست یونانی بخورید. بهتر است بپرسید: سهمی که می‌خورم چقدر پروتئین دارد و چه بخشی از برنامه روزانه‌ام را پوشش می‌دهد؟ جواب از جدول محصول، مقدار واقعی و هدفی شروع می‌شود که متناسب با شرایط شما تعیین شده است.

ماست یونانی می‌تواند یکی از منابع پروتئین باشد، ولی نیازی نیست جای همه غذاهای پروتئینی را بگیرد. همچنین عنوان پرپروتئین روی یک خوراکی با ضرورت پیروی از رژیم پرپروتئین برای همه یکسان نیست. در این راهنما، روش محاسبه و جا دادن ماست در وعده‌ها را بررسی می‌کنیم تا انتخاب از روی عدد و نیاز باشد، نه فقط نام محصول.

پیش از محاسبه سهم، هدف روزانه را روشن کنیم

برای بسیاری از بزرگسالان سالم، مقدار مرجع پروتئین حدود ۰٫۸ گرم به ازای هر کیلوگرم وزن بدن در روز است. این عدد نقطه مرجع عمومی است؛ نیاز کودکان، بارداری و شیردهی، بعضی ورزشکاران و افراد با شرایط خاص تفاوت دارد. قرار نیست همه بالاترین عددی را که در اینترنت می‌بینند هدف بگیرند.

برنامه پرپروتئین ممکن است با هدف مشخصی تنظیم شده باشد، مثلاً در یک وضعیت درمانی یا برنامه ورزشی. اگر چنین برنامه‌ای دارید، عدد تعیین‌شده را با همان متخصص روشن کنید. نام رژیم بدون دانستن مقدار، کمک زیادی به تقسیم وعده‌ها نمی‌کند.

در بیماری کلیوی، مقدار پروتئین می‌تواند نیازمند تنظیم دقیق باشد و شرایط دیالیز هم با مراحل دیگر یکسان نیست. از این مقاله برای تعیین خودسرانه هدف بالا یا پایین استفاده نکنید. محاسبه غذایی زمانی مفید است که هدف آن برای وضعیت شما مناسب باشد.

اطلاعات ماست را از کجا بگیریم؟

اول جدول ارزش غذایی همان بسته را ببینید. مشخص کنید پروتئین برای هر ۱۰۰ گرم درج شده، برای یک سهم یا برای کل ظرف. دو محصول با نام یونانی ممکن است عدد متفاوتی داشته باشند؛ شیوه تولید، آبگیری و مواد افزوده در ترکیب نهایی اثر دارند.

برای ماست یونانی پگاه هم اطلاعات روی همان محصول باید مبنا باشد. یک عدد در بانک کالری اینترنتی یا جدول عمومی درباره ماست یونانی، به‌تنهایی برای نسبت‌دادن مشخصات به بسته‌ای که خریده‌اید کافی نیست. اندازه سهم، نوع محصول و احتمال تغییر فرمول را در نظر بگیرید.

اگر جدول پروتئین روی بسته نیست یا خوانا نیست، می‌توانید از تولیدکننده اطلاعات بخواهید. بهتر است یک برآورد را تقریبی معرفی کنید تا اینکه برای ظاهر دقیق جدول، عدد نامطمئن بنویسید. از روی غلظت، قیمت یا طعم نمی‌توان پروتئین را اندازه گرفت.

محاسبه پروتئین هر وعده با یک مثال

فرض کنید ماستی در هر ۱۰۰ گرم ۸ گرم پروتئین دارد. اگر ۱۵۰ گرم از آن بخورید، پروتئین سهم شما ۱۲ گرم است: ۸ را در ۱۵۰ ضرب و بر ۱۰۰ تقسیم می‌کنید. در سهم ۲۰۰ گرمی همین محصول، عدد به ۱۶ گرم می‌رسد.

حالا اگر محصول دیگری در هر ۱۰۰ گرم ۵ گرم پروتئین داشته باشد، ۲۰۰ گرم آن ۱۰ گرم پروتئین می‌دهد. این مثال‌ها کاملاً فرضی‌اند و مشخصات هیچ برند یا محصول مشخصی نیستند. هدف نشان‌دادن این است که عبارت یک کاسه، بدون نوع محصول و وزن، پاسخ دقیقی نمی‌دهد.

برای شروع، کاسه همیشگی را یک بار وزن کنید. می‌توانید ظرف خالی را روی ترازو بگذارید، وزن را صفر کنید و بعد ماست بریزید. این کار به برآورد بعدی کمک می‌کند و لازم نیست به اندازه‌گیری دائمی یا نگرانی درباره هر قاشق تبدیل شود.

سهم ماست از هدف روزانه چقدر است؟

برای یک مثال آموزشی، فرض کنید در برنامه شخصی یک نفر ۸۰ گرم پروتئین روزانه تعیین شده است. اگر سهم ماست او ۱۲ گرم پروتئین بدهد، ۱۵ درصد از آن هدف را پوشش می‌دهد. اگر سهم ۱۶ گرم باشد، این مقدار ۲۰ درصد است. عدد ۸۰ در این مثال توصیه به شما نیست؛ فقط برای فهمیدن نسبت استفاده شده است.

بقیه پروتئین می‌تواند از وعده‌های دیگر و منابع مختلف تأمین شود. لازم نیست برای کامل‌کردن هدف، چند کاسه دیگر از همان ماست بخورید. ممکن است این کار اشتها را برای غذاهای دیگر کم کند یا انرژی و چربی بیشتری از نیاز اضافه کند.

همچنین پروتئین فقط در غذایی که برچسب پرپروتئین دارد وجود ندارد. حبوبات، تخم‌مرغ، ماهی، گوشت و محصولات سویا هم می‌توانند نقش داشته باشند. مقدار بعضی غذاهای دیگر هم در مجموع روز سهم دارد؛ برای محاسبه دقیق‌تر باید کل برنامه دیده شود.

یک ثبت ساده برای دیدن وضعیت واقعی

برای یک روز معمول، غذاها و مقدار تقریبی‌شان را بنویسید. هدف این نیست که بهترین روز یا یک روز استثنایی را انتخاب کنید؛ می‌خواهید الگوی واقعی خودتان را ببینید. برای خوراکی بسته‌بندی از جدول همان محصول و برای غذای دیگر از منبع معتبر استفاده کنید.

پروتئین هر وعده را جدا حساب و سپس جمع کنید. اگر هدف مشخصی دارید، ببینید فاصله از کجا می‌آید. شاید صبحانه پروتئین کمی دارد، شاید ناهار به دلیل مشغله حذف می‌شود، یا شاید دریافت فعلی کافی است و نیازی به خوراکی اضافه نیست.

مثلاً اگر چند وعده مجموعاً ۶۸ گرم داده‌اند و هدفِ تعیین‌شده در همان مثال ۸۰ گرم است، سهم ۱۲ گرمی ماست اختلاف را پوشش می‌دهد. اما اگر از قبل به هدف رسیده‌اید، اضافه‌کردن آن صرفاً به دلیل عنوان یونانی ضرورت ندارد. این اعداد سناریوی محاسباتی‌اند، نه برنامه غذایی کامل و قابل‌کپی.

ماست را در کدام وعده جا بدهیم؟

در صبحانه، ماست ساده می‌تواند کنار نان سبوس‌دار یا با مقدار متناسبی جو دوسر و میوه مصرف شود. اگر این وعده از قبل پروتئین کافی دارد، شاید زمان میان‌وعده برایتان کاربردی‌تر باشد. بهترین زمان، ساعتی است که با برنامه و تحمل شما جور باشد؛ نه ساعتی که خود محصول را جادویی کند.

در میان‌وعده، سهم کوچک ماست ممکن است فاصله تا غذای بعدی را راحت‌تر کند. اگر غذای بعد دیر است، می‌توان مواد همراه را متناسب کرد؛ ولی افزودن چند خوراکی پرانرژی بدون توجه به مقدار، میان‌وعده را تغییر می‌دهد. از ابتدا مشخص کنید ماست جای چه چیزی را می‌گیرد یا کدام نیاز را پاسخ می‌دهد.

کنار ناهار یا شام هم سهم پروتئین آن حساب می‌شود. لازم نیست دریافت را فقط در زمانی به نام میان‌وعده پروتئینی انجام دهید. توزیع غذا در طول روز معمولاً از جمع‌کردن همه دریافت در یک وعده بزرگ عملی‌تر است.

برای پروتئین بیشتر، چه چیزهایی را قربانی نکنیم؟

ماست جای میوه، سبزی یا همه غلات را نمی‌گیرد. اگر با افزایش لبنیات، حبوبات و غذاهای دارای فیبر کمتر شوند، برنامه ممکن است از نظر تنوع ضعیف‌تر شود. رسیدن به عدد پروتئین، تنها معیار کیفیت غذا نیست.

کلسیم هم باید جدا بررسی شود. محصولی که پروتئین بیشتری دارد لزوماً کلسیم بیشتری ندارد؛ در بعضی روش‌های آبگیری بخشی از مواد همراه مایع خارج می‌شوند و فرمول‌ها تفاوت دارند. اگر کلسیم هدف مهم شماست، دنبال اطلاعات همان ماده روی بسته باشید.

چربی اشباع، شکر افزوده و نمک هم ارزش بررسی دارند. پرپروتئین‌بودن باعث نمی‌شود این بخش‌ها بی‌اهمیت شوند. می‌توانید محصول ساده با ترکیب متناسب انتخاب کنید و طعم آن را با مواد دلخواه در مقدار مشخص تنظیم کنید.

هزینه را برای سهم پروتئین مقایسه کنیم

اگر دو محصول قیمت متفاوتی دارند، فقط قیمت ظرف را نبینید. وزن بسته، مقدار پروتئین هر ۱۰۰ گرم و سهمی که واقعاً می‌خورید، در مقایسه اثر دارند. یک ظرف ارزان‌تر ممکن است سهم کمتری بدهد و یک ظرف گران‌تر هم ممکن است بیش از نیاز شما باشد.

برای مقایسه شخصی می‌توانید هزینه سهم معمول و پروتئین همان سهم را کنار هم بنویسید. این محاسبه به معنی برتری غذایی محصولی با ارزان‌ترین پروتئین نیست؛ طعم، کلسیم، ترکیبات و امکان نگهداری هم اهمیت دارند. همچنین خوراکی‌های دیگر ممکن است راه مقرون‌به‌صرفه‌تری برای کامل‌کردن وعده باشند.

خرید بزرگ‌تر هم فقط وقتی به‌صرفه است که محصول در مهلت توصیه‌شده مصرف شود. اگر ماست بازشده مرتب باقی می‌ماند، اندازه بسته را تغییر دهید. هزینه دورریز بخشی از هزینه واقعی انتخاب شماست.

اگر با حجم زیاد یا لاکتوز مشکل داریم

قرار نیست رسیدن به هدف با ناراحتی گوارشی همراه باشد. اگر سهم بزرگ ماست نفخ یا احساس پری ایجاد می‌کند، می‌توان اندازه را کمتر کرد یا از منابع دیگر استفاده کرد. نوع بدون لاکتوز برای بعضی افراد قابل‌بررسی است، اما یونانی‌بودن به معنی بدون لاکتوز بودن نیست.

در حساسیت به پروتئین شیر، محصول بدون لاکتوز هم جایگزین ایمن نیست. همچنین افزودن پودر پروتئین به ماست بدون توجه به مجموع دریافت، همیشه لازم نیست. اگر دریافت کافی از غذا دشوار است، تصمیم درباره مکمل بهتر است متناسب با علت و شرایط فرد گرفته شود.

از محاسبه به انتخاب قابل‌ادامه برسیم

برای خرید بعدی، سه چیز را روشن کنید: هدف مناسب شما چیست، سهم معمول ماست چقدر است و آن سهم واقعاً چند گرم پروتئین می‌دهد. بعد آن را کنار بقیه وعده‌ها ببینید. اگر انتخاب از نظر طعم، هزینه، تحمل و نگهداری مناسب است، می‌تواند بخشی از برنامه بماند؛ بدون اینکه تمام روز حول یک محصول بچرخد.

مطالعه بیشتر

منابع